ابو القاسم سلطانى
112
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
مىباشد و بطور موضعى زگيل و برجستگىهاى شاخى روى پوست را از بين مىبرد همچنين در ظفره [ Pterygium ناخن ] ، خوره ، غانقرايا موثر است . جوشانده ريشه خاصيت مسهلى دارد و مخلوط آن با سركه به صورت دهان شويه درد دندان را تسكين مىدهد . از نظر قدرت اثر درمانى لاتكس قوىترين اثر را دارد و پس از آن به ترتيب دانه ، ريشه و برگ قرار دارند ( 1 * ) . تاولزا و سمى هستند و اگر در بركه ريخته شود همه ماهىها بر روى آب مىآيند . ريشه با سركه در بواسير ، قرحههاى متعفن ، كچلى ، جرب سوداوى ، آتش پارسى موثر مىباشد . جانشين آن به عنوان مسهل بلغم سه برابر وزن آن ايرسا و ثلث وزن آن سكبينج است ( 2 * ) . علاوه بر ذكر موارد مصرف فوق صاحب مخزن اضافه مىكند : از شاخههاى تر يتوعات نيز به عنوان مسهل استفاده مىشود براى اين منظور شاخههاى تر را بر روى ظرف سفالى بريان نموده پس از پودر كردن با قدرى آب و آرد مخلوط مىنمايند . مقدار خوراك شيرابه بيش از سه قطره و بدون مصلح جايز نيست و مصلح آن نشاسته ، آرد جو ، روغن بادام ، روغن بنفشه ، گل سرخ سائيده ، عصاره شيرينبيان و كتيرا است . شيرابه اين گياهان سمى مىباشد . پوست را زخم مىكند ، مسهل قوى مىباشد بطورى كه موجب خونريزى ، زخم معده ، اسهال خونى ، كرامپ عضلانى ، تهوع و استفراغ مىشود ( 3 * ) . شرح و موارد مصرف درمانى اختصاصى هريك از اين گياهان در جاى خود خواهد آمد . ( 1 * ) - تت دياسقوريدوس 361 با اصلاحاتى طبق مخزن ( 2 * ) - تت قانون ابن سينا 334 ، ( 3 * ) - مخزن 581 Code - 2340 افيوس Ephorbia apios L . گياهى است حد اكثر داراى سه شاخه باريك ، كركدار ، قرمزرنگ شبيه به چوب اذخر ، برگ سبزرنگ ، درازتر از برگ سداب ، ميوه كوچك صنوبرى شكل و سياهرنگ ، گل به رنگ زرد و صدفى شكل ، ريشه به اندازه يك گلابى و شبيه به ترب و پر از رطوبت مىباشد . پس از خشك شدن سياهرنگ و داخل آن به رنگ سفيد مىباشد ( 1 * ) . ديوسكوريد آن را Apios ناميده كه به " ابيوس " معرب شده است و پزشكان ايرانى آن را افيوس ناميدهاند . ديوسكوريد مىنويسد برخى آن را رافانس اغريا [ ترب برى ] مىنامند قسمت فوقانى ريشه قىآور و بخش پائين خاصيت مسهلى دارد و مجموع آن مسهل و قىآور است . براى گرفتن اشك از ريشه ، آن را كوبيده و افشره آن را در ظرفى ريخته و با آب مخلوط مىنمايند و با يك پر آن را خوب برهم مىزنند كف را جمع كرده خشك مىنمايند ( 2 * ) .